Thời trang thông thường vận hành trên nền tảng của công năng, tỷ lệ cơ thể và các quy tắc thẩm mỹ hài hòa. Tuy nhiên, khi ranh giới giữa phục trang và nghệ thuật thị giác bị xóa nhòa, thời trang siêu thực (Surrealism in Fashion) xuất hiện như một tuyên ngôn nổi loạn. Không dừng lại ở việc làm đẹp hay che chắn cơ thể, chủ nghĩa siêu thực biến quần áo thành phương tiện diễn giải thế giới vô thức, nơi những giấc mơ, ảo ảnh thị giác và nghịch lý logic được hữu hình hóa qua từng nếp gấp, phom dáng và cấu trúc bề mặt sợi vải.
>>> Xem thêm: Khám Phá 15+ Vị Trí In Logo Lên Áo Thun Độc Đáo và Bí Quyết Lựa Chọn
Bản chất của chủ nghĩa siêu thực: Đặt phi lý tính lên trên logic thường nhật
Bắt nguồn từ phong trào văn học và hội họa đầu thế kỷ 20 tại châu Âu dưới sự dẫn dắt của André Breton, chủ nghĩa siêu thực tìm cách giải phóng tư duy con người khỏi sự kìm kẹp của tính duy lý chặt chẽ. Phong trào này chịu ảnh hưởng sâu sắc từ phân tâm học của Sigmund Freud, hướng sự chú ý vào tiềm thức, những giấc mộng và các liên tưởng tự do vốn bị ý thức kiểm duyệt.
>>> Xem thêm: Gợi Ý Đồng Phục Nhân Viên Điện Máy Xanh Theo Từng Vị Trí và Chất Liệu
Khi bước vào địa hạt thời trang, siêu thực không đơn thuần là sự kỳ quặc hay lập dị vô căn cứ. Bản chất của phong cách này là phép đặt cạnh nhau đầy bất ngờ (juxtaposition) giữa những thực thể hoàn toàn xa lạ: một bộ phận cơ thể xuất hiện ở vị trí phi tự nhiên, một đồ vật gia dụng vô tri biến thành phụ kiện đeo trên người, hay chất liệu thô cứng được tạo hình mềm mại như dòng chất lỏng. Nhà thiết kế không cố tình may một chiếc áo vừa vặn theo chuẩn nhân trắc học, mà dùng cấu trúc áo để chất vấn cách con người nhìn nhận về chính cơ thể mình.
>>> Xem thêm: Tổng Hợp 10 Loại Vải Áo Thun Thông Dụng Và Bí Quyết Chọn Phù Hợp
Sự khác biệt cốt lõi giữa thời trang siêu thực và sự lập dị nằm ở chiều sâu ý niệm. Sự lập dị có thể chỉ là một phản ứng bột phát nhằm gây chú ý, trong khi siêu thực đòi hỏi một kỹ thuật chế tác điêu luyện để biến những nghịch lý phi lý tính thành hiện thực có thể chạm vào được. Đó là cuộc đối thoại giữa kỹ thuật dựng phom (tailoring) nghiêm ngặt và trí tưởng tượng không biên giới.
Nguyên lý thị giác: Đánh lừa cảm giác và sự chuyển dịch công năng vật thể
Một trong những thủ pháp đặc trưng nhất của siêu thực là việc chuyển vị công năng (displacement). Hãy hình dung một chiếc vỏ chai rượu hảo hạng mở ra lại tỏa hương nước hoa, hay một hộp sữa giấy thường thấy trong tủ lạnh lại được gia công bằng da thuộc cao cấp với quai xách kim loại để mang trên tay.
>>> Xem thêm: Giải Mã Vải Cát Hàn: Ưu Nhược Điểm, Cách Phân Loại và Giá Chi Tiết
Bằng cách tước bỏ bối cảnh sử dụng vốn có của vật thể và gán cho nó một vai trò hoàn toàn mới trên trang phục, nhà thiết kế tạo ra sự hụt hẫng thú vị trong tâm lý người quan sát. Chúng ta nhìn thấy một hình ảnh quen thuộc nhưng lại không thể dùng nó theo thói quen định sẵn. Cảm giác bỡ ngỡ đó buộc người xem phải dừng lại, quan sát kỹ hơn chất liệu, tỷ lệ và tư duy đằng sau tác phẩm.
>>> Xem thêm: Giải Mã Vải Knit: Phân Loại, Ưu Nhược Điểm và Cách Bảo Quản
Hành trình lịch sử: Từ chi tiết bao bì sơ khai đến sàn diễn Haute Couture
Trước khi trở thành một trào lưu lớn trên sàn diễn đương đại, những mầm mống của tư duy siêu thực từng xuất hiện ở các chi tiết thiết kế sản phẩm tiêu dùng vào thập niên 1920 - 1930. Nhằm tạo sự tò mò cho thị trường thương mại, một số thương hiệu làm đẹp đã bắt đầu ứng dụng kỹ nghệ thị giác vào hình dáng sản phẩm, biến hộp phấn trang điểm thành mô hình chiếc đồng hồ bỏ túi hay máy điện thoại quay số.
>>> Xem thêm: Go Toward the Newness: Moët Hennessy Tôn Vinh Thủ Công Truyền Thống
Từ những phép thử nhỏ trong đời sống thường nhật, tư duy siêu thực đã nhanh chóng thâm nhập vào các nhà may đo cao cấp tại Paris, biến thời trang thành một sân chơi nghệ thuật thực thụ với những tác phẩm mang tính biểu tượng kéo dài qua nhiều thập kỷ.
>>> Xem thêm: Khám Phá Vải Pique Cool: Ưu Nhược Điểm, Ứng Dụng và Cách Bảo Quản
Chiếc váy Tôm hùm (The Lobster Dress - 1937)
Vào năm 1937, Elsa Schiaparelli đã bắt tay cùng họa sĩ siêu thực Salvador Dalí để hiện thực hóa một trong những thiết kế nổi tiếng nhất thế kỷ 20: chiếc đầm dạ hội may bằng lụa organza trắng ngà, dáng hạ eo mềm mại, trên tà váy in hình một con tôm hùm khổng lồ giữa những nhánh rau mùi xanh rực.
>>> Xem thêm: Giải Mã Vải Linen: Đặc Tính, Phân Loại và Ứng Dụng Trong May Mặc
Con tôm hùm vốn là một ám ảnh thị giác mang nặng tính dục và tiềm thức trong tranh của Dalí. Khi được đặt trang trọng lên nền vải lụa thanh thoát vốn dành cho tầng lớp thượng lưu, nó tạo ra cú va đập dữ dội giữa sự tao nhã và nét hoang dại, thách thức toàn bộ định kiến về sự đoan trang của thời trang dạ tiệc thời bấy giờ.
Cấu trúc xếp nếp động năng của Issey Miyake
Nếu siêu thực phương Tây tập trung nhiều vào hình tượng biểu hình (figurative) và hội họa thì nhà thiết kế Nhật Bản Issey Miyake lại tiếp cận siêu thực qua lăng kính của cấu trúc vật liệu và chuyển động học. Những thiết kế xếp nếp 3D (Pleats Please) trứ danh hay mẫu váy "Flying Saucer" của ông thách thức định luật trọng lực thông thường.
>>> Xem thêm: Giải Mã Quần Long Leg: Ưu Điểm và Cách Chọn Chuẩn Cho Nam Giới
Bằng công nghệ nhiệt định hình polyester độc quyền, Miyake tạo nên những nếp gấp hình học đồng tâm có khả năng co giãn như một chiếc đèn lồng giấy origami. Khi người mặc bất động, trang phục trông như một khối điêu khắc tĩnh; khi di chuyển, các tầng nếp gấp bung nở và đàn hồi, biến đổi hoàn toàn khối tích xung quanh cơ thể. Đây chính là biểu hiện siêu thực của không gian: quần áo không còn dính chặt vào da thịt mà trở thành một thực thể chuyển động độc lập.
Bốn nhà thiết kế định hình ngôn ngữ siêu thực trong thời trang
Mỗi nhà thiết kế theo đuổi chủ nghĩa siêu thực đều sở hữu một mã gen sáng tạo riêng biệt, từ kỹ thuật đánh lừa thị giác (trompe-l'œil), giải cấu trúc vật liệu đến trào lộng xã hội.
>>> Xem thêm: Giải Mã Vải Fabric: Phân Biệt Textile và Các Loại Sợi Phổ Biến
Hussein Chalayan: Giao điểm của công nghệ, kiến trúc và điêu khắc cơ thể
Hussein Chalayan được giới chuyên môn ví như một nhà tư tưởng trình diễn thời trang. Ông kết hợp nhân chủng học, kiến trúc viễn tưởng và kỹ thuật cơ khí để tạo ra những tác phẩm phá vỡ logic về công năng trang phục.
>>> Xem thêm: Giải Mã Size 8 US Là Bao Nhiêu: Quy Đổi Chi Tiết Giày và Quần Áo
Một trong những khoảnh khắc kinh điển của lịch sử thời trang là bộ sưu tập "Afterwords" (Mùa thu 2000), nơi người mẫu bước ra, kéo bọc đệm ghế bành biến thành váy mặc, và đỉnh điểm là nhấc chiếc bàn cà phê bằng gỗ tròn ở giữa sàn diễn để biến nó thành một chiếc váy xếp tầng bằng gỗ hoàn chỉnh quanh eo. Chalayan không chỉ thách thức thị giác mà còn đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa không gian sinh sống, vật dụng nội thất và lớp áo bảo bọc con người.
Martin Margiela: Kỹ thuật giải cấu trúc và thơ ca từ những mảnh vỡ
Nếu siêu thực của thế kỷ 20 rực rỡ và phô bày thì Martin Margiela mang đến một phiên bản siêu thực trầm mặc, phản ánh tính vô hình và tư duy tái định nghĩa cấu trúc. Ẩn mình sau hậu trường và từ chối xuất hiện trước truyền thông, Margiela để chính trang phục lên tiếng.
>>> Xem thêm: Gợi Ý 8 Kiểu Áo Măng Tô Nam Trung Niên Sang Trọng cho Mùa Đông
Thông qua dòng sản phẩm "Artisanal", Margiela ứng dụng khái niệm "objet trouvé" (vật thể tìm thấy) của nghệ thuật siêu thực: biến găng tay da cũ thành áo quây, ghép nối những mảnh đĩa sứ vỡ bằng dây bạc thành áo gilê cấu trúc cứng, hay tạo ra đôi bốt Tabi huyền thoại mượn hình ảnh móng guốc chẻ đôi của loài ngựa. Margiela cho thấy siêu thực không cần đến chất liệu xa hoa; nó nảy mầm từ chính những phế phẩm đời thường qua bàn tay cắt rập chuẩn xác.
>>> Xem thêm: Giải Mã Dàn Đại Sứ Toàn Cầu Burberry Và Chiến Lược Chọn Mặt Gửi Vàng
Franco Moschino: Nghệ thuật trào lộng và sự nổi loạn Pop-Surrealism
Franco Moschino tiếp cận siêu thực bằng sự mỉa mai hóm hỉnh và tính giễu nhại văn hóa tiêu dùng. Ông sử dụng các biểu tượng bình dân thường ngày và đặt chúng vào vị trí đối lập với sự nghiêm túc thái quá của giới mộ điệu thời trang cao cấp.
>>> Xem thêm: Jumpsuit Là Gì? Các Mẫu Jumpsuit Đẹp Tôn Dáng Cho Nàng
Nhà mốt này biến những chiếc khung tranh mạ vàng thành đường viền cổ áo, may những chiếc cúc áo thành hình bàn ủi, cối xay gió hoặc ấm trà. Chiếc váy in tổng phổ âm nhạc với các nốt đen, nốt trắng chạy dọc thân áo biến người phụ nữ thành một giai điệu biết đi.
>>> Xem thêm: Giải Mã Các Loại Vải May Đồ Bơi Co Giãn, Nhanh Khô và Bền Màu
Cách xử lý này tạo ra một tầng nghĩa đa lớp: vừa tôn trọng kỹ thuật dựng phom âu phục cổ điển của Ý, vừa phá vỡ tính trang trọng giả tạo bằng những hình ảnh đời thường đến mức phi lý.
Elsa Schiaparelli: Nữ hoàng tiên phong của Haute Couture siêu thực
Không một bài viết nào về thời trang siêu thực có thể hoàn chỉnh nếu thiếu vắng Elsa Schiaparelli. Bà chính là người đầu tiên đưa chủ nghĩa siêu thực từ những trang vẽ của các nghệ sĩ Montparnasse lên hình thể phụ nữ.
>>> Xem thêm: Giải Mã Thời Trang Chống Nắng Neau Đột Phá với Công Nghệ Chống UV
Năm 1937, lấy cảm hứng từ bức ảnh Salvador Dalí đội chiếc giày cao gót của vợ lên đầu, Schiaparelli đã tạo ra "Shoe Hat" – chiếc mũ dạ đen mô phỏng chính xác một chiếc giày cao gót với phần gót nhọn chĩa thẳng lên không trung. Ngay từ năm 1927, bà cũng từng gây tiếng vang lớn với kỹ thuật trompe-l'œil khi đan len tạo hình một chiếc nơ bướm màu trắng quang học giả lập trên nền áo chui đầu màu đen, biến ảo ảnh quang học thành chi tiết trang trí cấu trúc.
>>> Xem thêm: Giày Nhựa Nam: Cách Chọn, Phối Đồ và Bảo Quản Luôn Bền Đẹp
Bà cũng là người tiên phong ứng dụng nhựa Rhodoid trong suốt để làm vòng cổ, bên trong đính các chi tiết côn trùng kim loại sặc sỡ. Khi đeo lên người, chất liệu trong suốt tệp vào màu da, tạo ảo thị như một đàn bọ đang bò quanh xương quai xanh. Tư duy vượt thời đại của Schiaparelli còn nằm ở việc tạo ra mẫu váy xẻ quần tiền thân cho culottes hiện đại, chứng minh rằng sự phá cách siêu thực luôn đi kèm với tinh thần giải phóng giải phẫu học cơ thể.
Đưa cảm hứng siêu thực vào phong cách cá nhân thường nhật
Dù thời trang siêu thực trên sàn diễn mang tính trình diễn và ý niệm nặng nề, bạn hoàn toàn có thể chắt lọc tinh thần này để làm mới phong cách hàng ngày mà không biến bản thân thành một tác phẩm triển lãm quá đà. Bí quyết nằm ở nguyên tắc cân bằng và điểm nhấn thị giác:
- Khai thác kỹ thuật Trompe-l'œil: Chọn các mẫu áo thun hoặc áo dệt kim có chi tiết in 3D mô phỏng đường may, túi áo giả, cà vạt vẽ tay hoặc cổ áo in chìm. Sự phẳng lì của bề mặt đối lập với chiều sâu thị giác của hình in tạo nên nét hóm hỉnh tinh tế cho một outfit tối giản.
- Phụ kiện mang hình thái đồ vật: Nếu trang phục đã theo phom dáng cơ bản (quần ống suông, blazer đơn sắc), một chiếc túi xách có hình dạng độc lạ như cuốn sách bìa cứng, bông hoa cách điệu hay mặt thắt lưng đúc hình bàn tay bằng kim loại sẽ trở thành tâm điểm thu hút ánh nhìn.
- Chơi đùa với tỷ lệ bất thường: Ứng dụng tỷ lệ phi chuẩn mực bằng cách kết hợp một chi tiết cực đại bên cạnh phom dáng ôm gọn. Ví dụ: một chiếc áo blazer có phần ve áo ngoại cỡ kết hợp cùng chân váy bút chì tối giản, hoặc giày mũi vuông góc cạnh sắc nét đi cùng tổng thể mềm mại.
- Tập trung vào chất liệu có độ tương phản mạnh: Phối hợp giữa chất liệu có độ bóng trong suốt như organza hay vinyl với các bề mặt thô nhám như len dệt thô hoặc denim gãy sờn để tạo nên sự va đập về xúc giác.
Thời trang siêu thực nhắc nhở chúng ta rằng trang phục không chỉ có nhiệm vụ đo ni đóng giày theo các quy tắc cân xứng thông thường. Nó là một vùng đất mở của thị giác, nơi mỗi chi tiết may mặc đều có quyền cất lên tiếng nói của trí tưởng tượng vô hạn. Tôi là Đức Nobi, Admin của Nobi Fashion Việt Nam, hy vọng những phân tích chuyên sâu về phong cách siêu thực trên đây sẽ mang đến cho bạn góc nhìn đa chiều và giàu cảm hứng hơn về nghệ thuật tạo hình thời trang.
Nội dung trên Nobi Fashion được đội ngũ biên tập tổng hợp, tham khảo, đối chiếu và biên tập từ nhiều nguồn thông tin khác nhau nhằm cung cấp kiến thức hữu ích cho người đọc. Nếu bạn phát hiện thông tin chưa chính xác, đã lỗi thời hoặc cần được đính chính, vui lòng để lại bình luận hoặc liên hệ trực tiếp với Nobi Fashion để chúng tôi kiểm tra và cập nhật. Xem nguyên tắc biên tập của Nobi Fashion .
Bình luận
0Để lại bình luận
Bảo mật thông tin 100%